تبلیغات
بیکران - 600- گریه و عزاداری برای امام حسین علیه السلام
بیکران
یا ابا صالح المهدی ادرکنا

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

600- گریه و عزاداری برای امام حسین علیه السلام

با وجود اینكه خداوند عزیز می دانست حضرت سیدالشهدا (ع) در واقعه عاشورا به درجه رفیع شهادت نایل می شوند و همچنین خود حضرت (ع) هم از قضیه شهادت خود آگاه بودند با این اوصاف چرا باید برای وجود نازنین حضرت سیدالشهدا (ع) عزاداری و گریه كنیم؟(ممنون می شوم برای من دانشجو توضیح دهید)

 گریه در لغت مصدر "گریستن به معنای اشك ریختن است"1 وقتی انسان مبتلا به غم و اندوه شد؛ به خاطر تحریك عواطف و احساسات اشك از چشم او جاری می شود.
  تأكید و توصیه ای كه در روایات نسبت به بر پا نمودن مجالس عزا و گریه بر مصائب امام حسین (علیه السّلام) وارد شده است، نسبت به هیچ یك از معصومان (علیهم السّلام) حتی وجود مقدّس پیامبر اكرم (صلّی الله علیه و آله) وارد نشده است. بی تردید در این رویكرد اسراری نهفته كه علاوه بر سفارش، در سیره ی عملی آنها نیز برپایی مجالس عزا و مرثیه گزارش شده است؛ امام رضا (علیه السّلام) فرمود: "فَعَلی مثل الحسین فلیبك الباكون، فإنّ البكاءَ علیه یَحُطّ الذّنوب العظام"2 پس بر همانند حسین (علیه السّلام) باید گریه كنندگان گریه كنند، چرا كه گریه بر آن حضرت گناهان بزرگ را می ریزد".
  الف) حكمت های گریه و عزاداری به امام حسین
  برای درك علت هر چیز باید به علل پیدایی و علل غایی و اهداف آن توجه و در آنها تأمل كرد. درباره گریه بر امام حسین  (علیه السلام) نیز باید به آثار و فواید گریه بر حسین تأمل نمود.
  1. زیبایی ذاتی گریه: عده ای با توجه به آثار مثبت جسمانی و روانی گریه و تأثیر آن در پالایش روح و روان انسان مدعی شدند یكی از اسرار تأكید ائمه (علیهم السّلام) نسبت به بر پایی مجالس عزا به خاطر حُسن ذاتی گریه است، زیرا "اظهار تأثر" به وسیله گریه از نشانه های طبیعی و تعادل روح و عواطف آدمی است. اشخاصی كه كمتر گریه می كنند و نمی توانند بدین وسیله غم ها و افسردگی های خویش را تخلیه كنند و عقده های درونی خویش را بگشایند، دارای بیماری روحی اند. برخی گریه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در مرگ فرزندش ـ ابراهیم3 ـ و شهادت عمویش حمزه4 و گریه یعقوب (علیه السّلام) در فراق یوسف و گریه امام سجاد (علیه السّلام) كه در شهادت پدر بزرگوارش سالیان دراز گریه كرد.5 را دلیل موجه بودن گریه در فقدان عزیزان می دانند.
  2. حفظ آرمان ها و مكتب اهل بیت (علیهم السّلام): مجالس عزاداری امام حسین (علیه السّلام) عاملی مهم برای بیداری مردم است؛ این روش و سبك دفاع از هویت دین راه و رسمی است كه معصومان  (علیهم السلام) به پیروان خود آموخته اند تا تداوم و بقای اسلام را تضمین كنند و سبب انسجام شیعیان باشد؛ این مسئله وقتی روشن می شود كه در ایام عزاداری خیزش خود جوش و یك دست همه جانبه دسته های عزاداری در سراسر جهان را در تصاویر رسانه ای ببینیم كه به صورت قدرتی چشمگیر در صحنه جامعه ظاهر شده و با عزاداری اعلام وفا داری به مكتب و شعارهای امام را به نمایش می گذارند. به همین دلیل، بر پایی این مجالس در روایات به عنوان "احیای امر اهل بیت (علیهم السّلام)" تعبیر شده است. امام صادق (علیه السّلام) در مورد این گونه مجالس فرمودند: "مجالس عزاداری (شما) را دوست دارم، از این طریق مكتب ما را زنده بدارید".6
  3. خودسازی و تربیت دینی (الگوپذیری): مجالس عزای امام حسین (علیه السّلام) مجالس تحول روحی و مركز تربیت و تزكیه نفس است. در این مجالس مردمی كه با گریه بر مظلومیت امام حسین (علیه السّلام) آن حضرت را الگو قرار می دهند، در واقع زمینه تطبیق اعمال و كردار خویش و همرنگی خود را با سیره عملی آن حضرت فراهم می سازند.
  تأثیر این مجالس به حدّی است كه عزاداران از نظر روحی و معنوی دگرگون شده و تصمیم بر ترك گناه و معصیت می گیرند. اضافه بر این، در طول تاریخ این جلسات به مثابه كلاس های درس برای توده های مردم بوده است و آنان را با معارف و حقایق دینی تاریخ، احكام و سیره اهل بیت آشنا می كرد و جریان فرهنگ سازی محقق شده است.
  بنابراین، اگر ائمه (علیهم السّلام) پیروان خود را به گریه كردن بر امام حسین (علیه السّلام) تشویق می كردند به این دلیل بوده كه از آنها افراد پاك و قهرمان بسازند؛ لذا فرمودند: "هر كس بگرید و (حتی) یك نفر را بگریاند، پاداشش بهشت است و هر كس حالت اندوه و گریه به خود بگیرد پاداش او بهشت است".7
  در حدیث دیگر وارد شده است كه امام صادق (علیه السّلام) فرمودند: "هر كس درباره حسین بن علی یك شعر بسراید و پنجاه نفر را بگریاند بهشت بر او واجب می شود و هر كس شعری بسراید و سی نفر را بگریاند بهشت برای اوست و هر كس... شعری درباره حسین بسراید و یك نفر را بگریاند و خود گریه كند یا حالت گریه به خود بگیرد پس بهشت از آن اوست".8
  و در حدیث دیگری به همین مضمون امام (علیه السّلام) می فرماید: "هر كسی درباره حسین (علیه السّلام) شعری بگوید و گریه كند و بگریاند خداوند بهشت را بر او واجب می كند و گناهان او را می آمرزد".9
  پس گریه كردن برای مظلومیت امام حسین (علیه السّلام) اجر بسیار بالایی دارد و سفارش اكید هم به آن شده است، ولی اگر در كنار این گریه گناه و معصیت باشد باید تلاشی برای فرار از معصیت هم باشد همچنانكه قبلاً بیان شد كه فلسفه عزاداری برای امام حسین (علیه السّلام) خودسازی است.
 باید در كنار آن دنبال پرورش روح هم بود همچنانكه علامه شهید مطهری فرمود: "اینكه گفته اند رثاء حسین بن علی باید همیشه زنده بماند، حقیقتی است و از خود پیغمبر گرفته اند و ائمه اطهار نیز به آن توصیه كرده اند. این رثاء و مصیبت نباید فراموش شود و باید همیشه اشك مردم را بگیرد، اما در رثای یك قهرمان، در رثای قهرمان بگریید برای این كه احساسات قهرمانی پیدا كنید، برای این كه پرتوی از روح قهرمان در روح شما پیدا شود و شما هم تا اندازه ای نسبت به حق و حقیقت غیرت پیدا كنید، شما هم عدالتخواه بشوید، شما هم با ظلم و ظالم نبرد بكنید، شما هم آزادیخواه باشید، برای آزادی احترام قائل باشید، شما هم سرتان بشود كه عزّت نفس یعنی چه؟ شرف و انسانیت یعنی چه؟ كرامت یعنی چه؟ اگر صفحه نورانی تاریخ حسینی (صفحه حماسه را) را ما خواندیم آن وقت از جنبة رثائیش (گریه) می توانیم استفاده بكنیم و گرنه بیهوده است. خیال می كنیم حسین بن علی در آن دنیا منتظر است كه مردم برایش دلسوزی كنند"10
  البته اخلاص در عمل شرط قبولی آن است در هر عمل عبادی از جمله گریه كردن بر سالار شهیدان باید وجود داشته باشد، ولی علاوه بر اخلاص در مقام پرورش روح هم باید بود چنانچه ذكر شد.
  4. تحریك اساسات پاك: عزاداری از عوامل مهم تحریك احساسات می باشد، طوری كه معرفت عینی به انسان می بخشد.11 و همین عزاداری ها، رمز بقاء اسلام می باشند.
  چنانكه امام خمینی(ره) فرمود: "گریه كردن نیز یك مسئله سیاسی، روانی و اجتماعی است، و حضرت سید الشهداء احتیاج به گریه ندارد. و اصرار ائمه (علیهم السّلام) به عزاداری برای حفظ مكتب و شیعیان است. دستجات عزاداری، یك راهپیمایی است با محتوای سیاسی، همان سینه زنی، نوحه خوانی، همان ها رمز پیروزی است، در كجای عالم سراغ دارید كه این دستجات با آن محتوا كه یك چنین اجماعی درست كنند و به طور هماهنگ در كشورهای مختلف اسلامی و غیر اسلامی عزاداری كنند؟ چه كسی اینها را هماهنگ كرده است؟ اینها را سید الشهداء هماهنگ كرده است كه هم نفع دنیایی دارد و هم آخرتی. نفع دنیایی اش، همین جهت روانی مطلب است كه قلوب را به هم متصل می كند".12
  به علاوه، مسئله گریه و عزاداری از بعد روان شناسی نیز مورد توجه و مثبت تلقی شده و از عوامل آرامش روحی به شمار است؛ روان شناسان معتقدند عواملی كه در رفتار آگاهانة انسان موثر است، فقط عامل شناختی و معرفت نیست، بلكه عوامل دیگری هم در شكل دادن رفتارهای اجتماعی ما مؤثر است و دست كم، دو دسته از عوامل در رفتارهای ما نقش اساسی ایفا می كنند.
  دسته اوّل چیزهایی هستند كه برای فهم انسان و پذیرفتن مطلبی تأثیر دارند كه عوامل شناختی و معرفتی معروفند، و دستة دوّم عوامل درونی و روانی و عاطفی می باشند كه همان انگیزه ها و به تعبیر دیگر: احساسات و عواطف، تمایلات، و گرایش ها و یا غرایز می نامند. و یا انگیزه های روانی گفته می شود.
  بنابراین شناخت و معرفت، هنگامی حركت آفرین و مؤثر است كه انگیزه ها و عواطف و احساسات در انسان ایجاد شود چون بدون برانگیختن احساسات انسانی، تأثیر لازم و مستقیمی نخواهد داشت و نقش اساسی در هر چیز، از آن عواطف و احساسات می باشد، از باب مثال: علم به این كه در جایی مردم محروم هستند و فقر شدیدی را متحمل می شوند، آن وقت تأثیر به سزایی دارد كه، ما یك شخص محروم را با یك حالت رقت آور مشاهده كنیم، و صرف علم و دانستن این مطلب و این حالت، هیچگاه آن اثر را ندارد، چرا كه خدای متعال انسان را به گونه ای آفریده است كه هر گاه چیزی را می بیند و یا منظره ای را مشاهده می كند، اثر می پذیرد كه هیچ وقت گفته ها، شنیده ها و دانسته ها آن اثر را ندارد. با این توصیف، باید بگوییم كه مشاهده دستجات عزاداری و گریه و عزاداری بر سالار شهیدان و دیگر معصومان بزرگوار، یكی از راه های بازسازی حیات پاك آنها است و زنده نگهداشتن یاد و خاطرة آنان، احیاء روح انقلابی و فداكاری در راه حق، و ایجاد روحیة ظلم ستیزی و حقیقت جویی و ترویج مكتب شهادت طلبی است. لازم به ذكر است كه در مجالس عزاداری، در اثر حضور تودة مردمی، استفاده های زیادی از ذكر احكام دین و معارف اسلامی حاصل می گردد.
  نتیجه:
  یكی از اسباب آمرزش گناهان توسل به اولیای الهی است و یكی از ابزار توسل هم گریه كردن و اشك ریختن برای مظلومیت ولیّ خدا مخصوصاً امام حسین (علیه السّلام) است كه در كنار توسل تلاش برای دور شدن از دام شیطان و فاصله گرفتن از گناه و زمینه های آن است و اگر هم در مجلسی اشك چشم جاری نمی شود حالت گریه به خود گرفتن هم در راستای اشك ریختن است كه اجر هم دارد ولی باید دقت كرد كه همراه با ریا نباشد كه همان معنای اخلاص است. این یكی از عوامل مؤثر و مهم در طراوت بخشیدن به روح انسان، گریه است. در مجالس روضه به ویژه روضة امام حسین (علیه السلام) و مادرشان زهرای مرضیه (سلام الله علیها) بارها اتفاق افتاده است كه لذت گریه را همه چشیده ایم و پس از پایان گریه، سرزنده بودن و سبكی روح نتیجه زیبای آن بوده است، عزاداران با شركت خود در این مراسم نام و یاد آنان را زنده نگهداشته و با كسب نشاط روحی همیشه آماده خروش علیه ظالم و دفاع از مظلوم بودند و به تعبیر زیبای امام خمینی (ره) گریه بر مظلوم فریاد مقابل ظالم است.
  معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
  1ـ سحاب رحمت، تاریخ و سوگنامه حضرت سید الشهداء.
  2ـ عاشورا (ریشه ها، انگیزه ها، رویدادها و پیامدها)، سعید داودی و مهدی رستم نژاد.
  3ـ فلسفه عزاداری سید الشهداء، عباسعلی راشد.
  4ـ احمد لقمانی، خنده شوخی، شادمانی، قم، سابقون.

برگرفته از مرکز مطالعات حوزه علمیه قم 

پی نوشتها:
   1. دهخدا، علی اكبر، لغت نامه، انتشارات مجلس شورای ملّی، شماره مسلسل 30، حرف: گ 1، ص277.
   2. شیخ صدوق، امالی، كتابفروشی اسلامیه، چاپ سوم، 1355ش، مجلس 27، رقم 2، ص128.
   3. محمد بن یعقوب كلینی، الكافی، تهران، دار الكتب الاسلامیه، 1350ش، ج3، ص262.
   4. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، تهران، المكتبة الاسلامیه، 1385ق، ج44، ص284، ح17.
   5. سید بن طاووس، اللهوف، چاپ دهم، چاپ كُمپانی، ص10.
   6. حر عاملی، وسائل الشیعه، قم، چاپ اول، 1412ق، ج14، ص501، باب 66، ح2. "مَن بكی و ابكی واحداً فله الجنّة، و من تباكی فله الجنّة".
   7. اللهوف، همان، ص302.
   8. شیخ صدوق، امالی، كتابفروشی اسلامیه، چاپ سوم، 1355ش، مجلس 29، رقم 6، ص141.
   9. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، قم، چاپ اول، 1402ق، ج14، ص595، باب 104، ح4.
   10. مطهری، مرتضی، حماسه حسینی، انتشارات صدرا، چاپ بیست و نهم، 1377ش، ج1، ص127.
   11. مصباح یزدی، محمد تقی، آذرخشی دیگر از آسمان كربلا، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ اوّل، 1379ش، ص10 ـ 35.
   12. ربانی خلخالی، علی، عزاداری از دیدگاه مرجعیت شیعه، قم، انتشارات مكتب الحسین، چاپ دوم. (برگرفته از بیانات امام خمینی)
   13. نوری، مستدرك الوسائل، ج10، ص318.
 

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

درباره وبلاگ

این وبلاگ صرفا علمی و تحقیقی و در راستای نشر و ترویج فرهنگ و معارف اسلامی برای استفاده اقشار مختلف جامعه خصوصا جوانان راه اندازی شده است و در آن علاوه بر آثار و نوشته های مدیر وبلاگ از مقالات و نوشته های علمی از سایر نویسندگان و سایت های معتبر نیز با ذکر منبع بهره برده می شود و از هر گونه پیشنهاد و انتقاد علمی و منصفانه استقبال می شود و نشر و استفاده از مقالات آن با ذکر منبع بلا مانع است.
مدیر وبلاگ : عبدالرحیم رضاپور

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان

اوقات شرعی