تبلیغات
بیکران - 558- اسملعیلیه تأویل و باطن گرایی
بیکران
یا ابا صالح المهدی ادرکنا

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

558- اسملعیلیه تأویل و باطن گرایی

اسماعیلیه و باطنی گری

یکى از اساسى ترین ویژگى هاى اسماعیلیه تاکید فراوان آنها بر باطن دین است، به نحوى که یکى از معروف ترین نام هاى آنها باطنیهاست و اکثر مخالفانِ آن ها، با این نام به ردّ آنها پرداخته اند. غزالى در «فضایح الباطنیّه»، محمدبن حسن دیلمى در «قواعد عقاید آل محمد فى الرّد على الباطنیّه»، علوجى در «الباطنیّه و تیاراتها التخریبیّه»، صابر طعیمه در «العقاید الباطنیّه و حکم الاسلام فیها»، محمدبن مالک در «کشف اسرار الباطنیّه و اخبار القرامطه»، شیخ کریم خراسانى در «تنبیهات الجلیّه فى کشف اسرار الباطنیّه» و دیگران از اسماعیلیه با عنوان باطنیّه یاد کرده اند. شهرستانى درباره این نام مى نویسند: «انّما لزمهم هذا اللقب لحکمهم بان لکل ظاهر باطنا ولکل تنزیلتاویلا». البته گاهى اوقات در تاکید بر باطن زیاده روى کرده

و مثل نزاریانِ امروز به شریعت پایبند نیستند و اهل سنتهم این عدم تقیّد را به پاى همه اسماعیلیه، بلکه به پاى همه شیعیان مى نویسد. اى کاش بزرگانِ نزاریان، کمى به این مسیله توجه کرده و دستورى در باب عمل به شریعت بدهند، نه اینکه برعکس، فتوابه رفع حجاب و کشف حجاب داده و خود را در مقابل مسلمانان جهان قرار داده و در کنار انگلیس و فرانسه قرار بگیرند. اى کاش بزرگان نزارى مقدارى مصالح شیعه را در نظر گرفته و براساس مصالح کلى تشیع، بلکه اسلام حرکت کنند. تاکید اسماعیلیه بر تأویل هاى نامناسب و ذوقى و بدون هیچ ضابطه شرعى و عرفى و لغوى باعث تکفیرایشان از سوى دیگر مسلمانان شده است. باید به اسماعیلیان گفت: «سلّمنا که امامان شما معصوم باشند، ولى طبق عملکرد تمام ایمه مورد قبول ما و شما، یعنى از حضرت امیر تا امام صادق هیچ گاه توجه به باطن باعث کم توجهى به شریعت نشده است. مگر حضرت امیر در محراب عبادت شهید نشد، و مگر امام صادق نفرمود هر کس که نماز را سبک بشمارد از ما نیست. کتاب شرح الاخبار قاضى نعمان سراسر این مطلب را مى رساند. بنابراین طبق فرمایش حضرت امیر «اگر حق را شناختى اهلش را مى شناسى»، نه اینکه حق را به وسیله نگاه به عمل اهل حق بشناسى و حق را با عمل اهل حق بسنجى.

و گفتیم که نام «ملحد» هنگامى به نزاریاننسبت داده شد که از ظواهر شریعت دست کشیده و به زعم خود به باطن توجه کردند. تأویل متون و معارف دینى مورد انکار هیچ یک از فرق اسلامى نیست و در همه ادیان وجود داشته و دارد، ولى بنابر دیدگاه استاد مطهرى «گروهى پیدا شدند... و به تأویل آیات قرآن پرداختند و مسایلى را به قرآن نسبت دادند که روح قرآن از آنها بى خبربود. در مقابل هر اعتراضى، گفتند که تنها ما مى فهمیم و باطن آیات را مى دانیم.(انگار دیگران از عقل و شعور بى بهره بودند)... اسماعیلیان به واسطه باطنى گریشان خیانت هاى زیادى در تاریخ اسلام مرتکب شدند و آتش بزرگى در ایجاد انحراف در مسایل اسلامى داشتند. در کنگره تقریب مذاهب اسلامى که حدود سى سال پیش تشکیل گردید... شیعه و سنى بالاتفاق گفتند که ما اسماعیلیه را از فرق اسلامى به حساب نمى آوریم و به شما اجازه شرکت در کنگره را نمى دهیم.»[1]

بنابر نظر اسماعیلیه شریعت بدون تأویل از هیچ ارزشى برخوردار نیست. آن کسى که باطن شریعت را نداند، نه تنها از دین بى بهره است، بلکه مورد بیزارى رسول خدانیز مى باشد.[2] بنابراین اسماعیلیان در این جهت به نظریه مَثَل و مثمول معتقد گشته و قایلند هر چیزى در این عالم یک ممثولى دارد که باطن اوست و این امام است که معانى باطنى را براى اهلش آشکار مى سازد. ولى با مراجعه به کتب اسماعیلیه هیچ گاه تاویلات خود را به امام مستند نساخته و هیچ گاه دیده نمى شود که به صورت معین بگویند این تاویل را فلان امام بیان کرده است. این افراد غالباً تاویلات خود را بیان کرده و بیشتر اوقات از علماى بزرگ خود مطلبى را بیان مى کنند، تا از امام خود. گاهى اوقات از برخى از خلفاى فاطمى حتى یک کلمه هم در کتب اسماعیلیان یافت نمى شود. البته برخى کتب مجعول هست که معلوم نیست نویسنده آن کیست، مثل کتاب «امّ الکتاب» ابوالخطاب یا «الهفت و الاظله» مفّضل بن عُمر جعفى که معلوم نیست چگونه به دست این افراد رسیده و دیگران از آن خبرى ندارند. از مشخصات این تاویلات روشن مى شود که بیشتر از غلات و نوافلاطونیان و گنوسیان تأثیر پذیرفته و کمتر راه و رسم ائمه خود را رفته اند. تمام تأویلات آنها حول محور امام مى چرخد که همان مطالب خطابیّه است. در روایات اثناعشریه آمده است که برخى غلات، واجبات را به شناخت امام و دوستدارانش و محرمات را به شناخت دشمنان امام و پیروانشان تعبیر کرده و این‌گونه راه اباحه گرى را در پیش گرفتند و امام صادق به نکوهش آنان پرداخت. لازم به ذکر است که طیبیان در جهان امروز به شریعت مقید بوده و اگرچه تأویلات ذوقى فراوانى در کتاب هایشان دیده شود، ولى عمل به شریعت، آنها را از برخى اتهامات مبّرى مى سازد[3].[4]

برگرفته از سایت آیت الله مکارم



[1] . آشنایى با قرآن، ج 2، ص 26.

[2] . ناصر خسرو، وجه دین، ص 66.

[3] . درباره باطنى گرى بنگرید: مقاله «باطنى گرى و اسماعیلیه» نوشته على آقانورى، اسماعیلیه، ص 249 ـ 309.

[4] . درسنامه تاریخ و عقائد اسماعیلیه، مهدی فرمانیان، ص217.

manicure
شنبه 19 فروردین 1396 03:04 ب.ظ
May I just say what a comfort to uncover somebody that really knows what they're discussing on the
net. You certainly know how to bring a problem to light and make it important.
More and more people should look at this and understand this side of your story.
I can't believe you are not more popular since you definitely
possess the gift.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

درباره وبلاگ

این وبلاگ صرفا علمی و تحقیقی و در راستای نشر و ترویج فرهنگ و معارف اسلامی برای استفاده اقشار مختلف جامعه خصوصا جوانان راه اندازی شده است و در آن علاوه بر آثار و نوشته های مدیر وبلاگ از مقالات و نوشته های علمی از سایر نویسندگان و سایت های معتبر نیز با ذکر منبع بهره برده می شود و از هر گونه پیشنهاد و انتقاد علمی و منصفانه استقبال می شود و نشر و استفاده از مقالات آن با ذکر منبع بلا مانع است.
مدیر وبلاگ : عبدالرحیم رضاپور

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان

اوقات شرعی