بیکران
یا ابا صالح المهدی ادرکنا

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

551- تعدد زوجات و چند همسری

علت تعدد زوجات حضرت محمّد(ص) به عنوان پیامبر اسلام(ص)

پیش از آن که به پاسخ در خصوص سوال مورد نظر بپردازیم ناگزیریم برای توضیح بیشتر، چند نکته را بیان نمائیم:

الف : در اینکه پیامبر اکرم و ائمه اطهار دارای عصمت بوده اند جای هیچ تردیدی نیست و در جای خودش با ادله متقن ثابت گردیده است و لذا تعدد ازدواج آن بزرگواران بر اساس مبانی درست شرعی و عقلی بوده است.

ب: مسأله تعدد زنان و این که یک مرد می تواند بیش از یک همسر داشته باشد، از مسائلی است که در قرآن به صراحت بیان شده چنانچه در سوره مبارکه نساء می خوانیم: «... با زنان پاک ازدواج کنید، دو یا ... یا چهار

همسر، و اگر می ترسید عدالت را (درباره همسران متعدد) رعایت نکنید تنها به یک همسر قناعت نمائید...»[1] آیه فوق مسأله تعدد زوجات را با شرایط سنگینی و در حدود معینی مجاز شمرده است. و از نظر فقه اسلامی و منابع مختلف آن در میان شیعه و اهل تسنن مسأله تعدد زنان با شرایط آن، جای گفتگو و چانه زدن نیست و از ضروریات فقه اسلام محسوب می شود.[2]

ج: مطالعه وضع محیط های مختلف پیش از اسلام، نشان می دهد که تعدد زنان به طور نامحدود امری عادی بوده و حتی بعضی از مواقع بت پرستان به هنگام مسلمان شدن، بیش از ده زن داشته اند، بنابر این تعدد زوجات از پیش نهادها و ابتکارات اسلام نیست بلکه اسلام آن را در چارچوبه ضرورت های زندگی انسانی محدود ساخته و برای آن قیود و شرایط سنگینی قائل شده است، برای پاسداری از حرمت انسان خصوصاً جایگاه والای زنان در اجتماع که قبل از اسلام به آن هیچ توجهی نمی شده و به شهادت تاریخ و صراحت قرآن، دختران را مایه ننگ و عار می دانستند و حتی آنان را زنده به گور می کردند، و نیز برای در نظر گرفتن نیازهای ضروری مردان، قوانینی وضع نموده است، چه آن که قوانین اسلام بر اساس نیازهای واقعی بشر دور می زند، نه تبلیغات ظاهری و احساسات رهبری نشده، مسأله تعدد زوجات نیز از همین زاویه در اسلام مورد بررسی قرار گرفته است.[3]

د: مسأله ازدواج در اسلام یک امر کاملا اختیاری و انتخابی بوده و هیچ گونه اجبار و الزام و اکراهی برای زن و مرد در ازدواج کردن وجود ندارد، لذا زنان مثل مردان در انتخاب همسر آزادند و همانگونه که برای اولین بار برای انتخاب همسر آزاد هستند و می توانند با افراد مورد نظرشان ازدواج نمایند، در این که به عنوان زن دوم برای یک مرد قرار بگیرند نیز آزادند، اسلام هیچگاه نگفته و دستور نداده است که بر چند تا زن واجب است که همسران یک مرد باشند، بلکه زنان را آزاد گذاشته اند که بر اساس مصالح و ضرورت های زندگی خود عمل نمایند، ممکن است زنانی باشند که به علل گوناگونی اصلا موفق به ازدواج نشده و یا ازدواج کرده و شوهران شان را از دست داده باشند، که به عنوان همسر اول، مورد توجه قرار نگیرند، و اگر مسأله تعدد زوجات در کار نباشد، آن ها باید برای همیشه بدون همسر باقی بمانند، همان طوری که در مطبوعات می خوانیم که این دسته از زنان بیوه با محدود شدن مسأله تعدد زنان از نابسامانی زندگی خود شکایت دارند و جلوگیری از تعدد را یک نوع احساسات ظالمانه درباره خود تلقی می کنند.[4]

ه: دین مقدس اسلام افزون بر این که زنان را در انتخاب همسر و نیز این که می تواند با اختیار به عنوان همسر دوم برای یک مرد قرار گیرند آزاد گذاشته است برای جلوگیری از سوء استفاده مردان از مسأله تعدد زن، قوانین و مقرراتی را وضع نموده که از جمله آن، رعایت عدالت و برابری در میان زنان است به گونه که اگر مردی نمی تواند در میان زنان خود به عدالت رفتار نماید حق ازدواج با چند تا زن را ندارد و فقط می تواند یک زن داشته باشد چنانچه در قرآن می فرماید: «... و اگر می ترسید عدالت را (درباره زنان متعدد) رعایت نکنید تنها به یک همسر قناعت نمائید.»[5]

در روایات اسلامی مطالبی درباره رعایت عدالت در میان همسران نقل شده که عظمت این قانون را مشخص می کند؛ در احادیث می خوانیم که علی ـ علیه السلام ـ در آن روزی که متعلق به یکی از دو همسرش بود حتی وضوی خود را در خانه دیگری نمی گرفت. و درباره پیامبر اسلام ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ می خوانیم که حتی به هنگام بیماری در خانه یکی از همسران خود توقف نمی فرمود تا حق دیگران ضایع نگردد.[6]  و همین طور ائمه دیگر .

 با توجه به نکاتی که بیان گردید، ابتدا اصل این ادعا که پیامبر و ائمه معمولا زیاد زن می گرفته است قابل قبول نیست زیرا بر اساس شواهد تاریخی، مثلا پیامبر اکرم(صلی الله علیه و اله) در زمان حیات حضرت خدیجه و نیزحضرت علی ( علیه السلام ) تا زمان حیات فاطمه زهرا ـ سلام الله علیها ـ تنها یک همسر داشتند و نیز سایر ائمه هم اگر در بعضی موارد ازدواج هایی متعدد داشته بر خلاف معمول عرف آن زمان نبوده و عمدتاً دلائلی داشته که ما برای توضیح و تفصیل بیشتر به دو جهت عمده آن اشاره می کنیم:

1. گذشته از این که ازدواج یک مرد همانگونه که قبلا گفتیم با چند تا زن با رعایت قوانین و مقررات اسلامی از نظر اسلام یک امر قانونی و مجاز می باشد و نه تنها پیامبر و  امام ـ علیهما السلام ـ بلکه هر مسلمانی می تواند با رعایت احکام اسلامی چنین کاری را بکند، شرایط زندگی و وضعیت معیشتی مسلمانان در دوران ائمه به گونه ای بود که زنان وقتی به هر دلیلی شوهران شان را چه در جنگ و یا غیر آن از دست می دادند، قادر به امرار معاش و تأمین مایحتاج خود و احیاناً بچه هایش نبودند و نیاز مبرم و شدید به سرپرست و نان آور داشتند و پیامبر اکرم و امیر المومنین و بقیه ائمه ـ علیهم السلام ـ در مواردی برای حفظ حرمت و نیز تأمین معاش زنان محترمه که بی سرپرست شده بودند و قادر به تأمین زندگی شان نبودند با برخی از آنان ازدواج می کردند چنان چه سرگذشت زنان پیامبر اکرم شاهد این امر است که اکثر زنان پیامبر اکرم بیوه بودند.

2. از آن جای که اسلام به عنوان یک مکتب نوپای که نیاز شدید به پشتوانه و حمایت مردمی از اقوام و عشائر مختلف داشت، در بعضی از موارد برای جلب حمایت و نیز تألیف قلوب و برقرار نمودن ارتباطات بین بعضی از قبائل پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) اقدام به ازدواج با بعضی از زنان قبایل می فرمود. البته این چیزی است که به حسب ظاهر می توان تحلیل و به آن استدلال نمود، کارهای پیامبر و امامان ـ علیهم السلام ـ مثل گفتارشان دارای واقعیت هایی است که ممکن است خیلی از جوانب آن بر ما پوشیده باشد.

برگرفته از مرکز مطالعات حوزه علمیه قم

برای مطالعه بیشتر به کتاب شریف: تفسیر نمونه آیت الله مکارم شیرازی، ج3 ـ 4 و نیز پیام امام شرح خطبه 79 نهج البلاغه تألیف آیت الله مکارم مراجعه نمایید.

 

 



[1]. سوره نساء، آیه 3.

[2]. تفسیر نمونه، آیت الله مکارم شیرازی، ج3، ص 256.

[3]. تفسیر نمونه، آیت الله مکارم شیرازی، ج3، ص 257.

[4]. تفسیر نمونه، آیت الله مکارم شیرازی، ج3، ص 258.

[5]. سوره نساء، آیه 3.

[6]. تفسیر تبیان، ج3، ص 350، تفسیر نمونه، ج4، ص 155.

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ

این وبلاگ صرفا علمی و تحقیقی و در راستای نشر و ترویج فرهنگ و معارف اسلامی برای استفاده اقشار مختلف جامعه خصوصا جوانان راه اندازی شده است و در آن علاوه بر آثار و نوشته های مدیر وبلاگ از مقالات و نوشته های علمی از سایر نویسندگان و سایت های معتبر نیز با ذکر منبع بهره برده می شود و از هر گونه پیشنهاد و انتقاد علمی و منصفانه استقبال می شود و نشر و استفاده از مقالات آن با ذکر منبع بلا مانع است.
مدیر وبلاگ : عبدالرحیم رضاپور

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان

اوقات شرعی